Opinie

Knelpunt

VDAB by COCOMO - THE EVENT COMPANY

Ieder jaar weer maakt VDAB een analyse van de knelpuntvacatures en knelpuntberoepen. Het gaat dat over die beroepen of vacatures waarvoor men moeilijk voldoende mensen kan vinden. Om één en ander beter te kunnen aanpakken heeft VDAB een ‘nieuw’ instrument bedacht. Competent noemen ze het.

Toevallig vond ik vandaag een nota van 1998 over dezelfde problematiek. Conclusie : er is niets nieuws onder de zon.

Het verhaal van knelpuntberoepen is immers zo oud als de VDAB zelf en dat is al ruim 20 jaar. De reacties op de publicatie van de jaarlijkse lijst van die knelpuntberoepen zijn ook steeds dezelfde. Langdurig werklozen moeten eender welke job aannemen. Beperk uitkeringen in tijd en men zal dan wel willen werken en meer van dat fraais. Mijn ervaring met de arbeidsmarkt is ook al ‘oud’ maar daarom niet minder relevant. Enkele vaststellingen doorheen al die jaren : werkgevers willen géén langdurig werklozen aanwerven, ook en zeker niet in knelpuntvacatures. Werkgevers zijn ‘vies’ van iemand die langer dan een jaar werkloos is en ze worden nog ‘viezer’ als hij/zij bovendien 50 jaar of ouder is. Het verhaaltje dan van ‘wij vragen geen diploma maar ook onze vacatures voor ongeschoolden raken niet ingevuld’. Heel eenvoudig, men vraagt (bvb) in de Horeca geen diploma voor een garcon maar er zijn wel een hele rits ‘andere eisen’ die niet altijd zo duidelijk op papier worden gezet. Zo moet je er liefst goed uitzien. Zeer stressbestendig zijn. Bereid zijn om op de meest onmogelijke uren te werken met de meest ruime flexibiliteit. Je moet vooral ook klantvriendelijk zijn en als het kan ook nog een mondje engels kunnen praten. Een gelijkaardig voorbeeld : een metser. Geen diploma vereist maar de werkgever verwacht wel dat je kan plan lezen, profielen zetten, Een beetje voegen en bepleisteren. En als je ook nog wat kan vloeren en tegelen is dat netjes mee doorgepakt. Wie dat allemaal kan en kent werkt meestal op zelfstandige basis. Met deze voorbeelden wil ik maar aantonen dat werkgevers met een meer realitsische blik moeten durven kijken naar kandidaat-werknemers. Misschien ook wat meer aandacht besteden aan ‘opleiding in het bedrijf’ en niet altijd een onmiddelljk inzetbare en voor 150% renderende kandidaat verwachten.

Verder blijft het al die jaren een vaststaand feit dat heel wat knelpuntvacatures veroorzaakt worden door de slechte loon- en arbeidsvoorwaarden.

Nu ik stilaan ‘einde-loopbaan’ ben, maak ik tijd om mijn bureel wat ‘op te rommelen’. Zo kwam ik uit bij een nota over knelpuntvacatures in Vlaanderen’ van februari 1998. Ik wil toch graag enkele zaken uit deze nota citeren:

  • er is een reëel probleem van knelpuntvacatures en maatregelen maar dit mag niet ongenuanceerd worden bekeken en bestreden.
  • er zijn diverse partijen verantwoordelijk en zeker ook de werkgevers
  • enkele knelpunten worden vooral veroorzaakt door de onaantrekkelijkheid van het beroep zoals leurders, horeca, kappers, bakkers en beenhouwers

Wat stelde men in 1998 voor aan oplossingen? 

  • hogere en betere uitstroom vanuit sterk arbeidsmarktgericht onderwijs bevorderen : uitdaging van herwaardering van TSO en BSO richtingen Binnen arbeidsmarktgericht onderwijs meer toeleiding naar studierichtingen met betere doorstromingskansen. Concreet, meer meisjes in jongensrichtingen.
  • extra opleidingen/budgetten om werklozen meer en beter op te leiden naar knelpunten. Met de sectoren nagaan welke ruimte er daar nog is voor investering in opleiding en begeleiding naar knelpuntberoepen.
  • versoepeling van de aanwervingscriteria. In een aantal sectoren worden nauwelijks vrouwen aangeworven en uit onderzoek blijkt er ook een zwaar probleem van etnische discrimintaie te bestaan. Bedrijven mikken vaak op een te hoog scholings- of ervaringsniveau

Conclusie anno 2011 dan?

Er is weinig nieuws onder de zon. Ongetwijfeld heeft VDAB in de loop der jaren de methodiek om knelpuntfactoren te analyseren, verfijnd. Het probleem dat vele knelpuntberoepen vooral te maken hebben met slechte loon- en arbeidsvoorwaarden is nog altijd (minstens) even groot. Nee eigenlijk zelfs groter want er zijn ook ‘moderne’ beroepen bijgekomen zoals dienstenchequewerknemers

De betere uitstroom uit het onderwijs is nog altijd een levensgroot probleem, wat ook heel veel te maken heeft met ‘foute’ studiekeuze(s) De voorbije jaren worden we zelfs met een ‘extra’ probleem geconfronteerd met name de ongekwallificeerde uitstroom uit het onderwijs.(zonder diploma of getuigschrift)

Kennis en kunnen zijn we wel anders gaan benoemen : we vatten dat nu allemaal samen onder de noemer ‘competenties’.

De nieuwe werkwijze die VDAB hanteert noemt ‘competent’. Sta me toe dit met het nodige sceptisch te bekijken. Waarom? Omdat aan de vaststellingen die hierboven zijn opgenoemd nog weinig tot niks werd geremidieerd. Zolang dat niet op een grondige wijze zal worden aangepakt zal géén enkel instrument het probleem van knelpuntvacatures oplossen. Ook met ‘competent’ ga je de alles behalve benijdenswaardige loon- en arbeidsvoorwaarden van de poetsvrouw (dit is slechts één voorbeeld) niet verbeteren. Laat staan dat het al iets zou verhelpen aan wat in 1998 ‘etnische discrtiminatie’ werd genoemd. Maar dan kan de publieke opinie tenminste blijven kankeren ‘dat den dop te hoog is en mensen -zeker de vreemdelingen – niet willen werken in een knelpuntberoep’.

 

Standaard